Tim Friede nuk është mjek. As shkencëtar. Ai është një njeri i zakonshëm nga Wisconsin, SHBA por me një qëllim jashtëzakonisht të pazakontë: të zhvillojë imunitet ndaj helmit të gjarprit duke e injektuar vetë dhe më pas të ndihmojë shkencën për të shpëtuar të tjerët.
Për 18 vite rresht, Tim e ka injektuar veten me doza të vogla, e më pas gjithnjë e më të mëdha helmi nga gjarpërinjtë më vdekjeprurës në botë: kobrat, mambat, taipanët, gjarpërinjtë me zile. Në total, ai është ekspozuar ndaj helmit 856 herë një shifër që do të ishte fatale për çdo njeri tjetër.
Ai e ka bërë këtë për të ndërtuar rezistencë dhe për të forcuar sistemin imunitar, duke e vënë trupin e tij në kufijtë e jetës e vdekjes me të vjella, humbje ndjenjash, dhe herë të rrezikshme për jetën.
“Dikush duhet ta bëjë këtë, që të mos vdesin miliona të tjerë që nuk kanë mundësi të marrin ndihmë,” është shprehur ai në intervista të shumta.
Por kjo nuk është thjesht çmenduri. Shkenca më pas bëri punën e saj.
Studiuesit nga Centivax dhe Columbia University analizuan gjakun e Tim-it dhe zbuluan se ai kishte antitrupa të fuqishëm dhe neutralizues ndaj shumë helmeve.
Ata izoluan dy prej tyre, të quajtur LNX-D09 dhe SNX-B03, dhe i kombinuan me një përbërje që ndalon efektet enzimatike të helmit, të quajtur varespladib.
Rezultati?
Një koktej që në eksperimente laboratorike shpëtoi jetën e minjve nga helmimi vdekjeprurës në 13 nga 19 lloje gjarpërinjsh të testuar, dhe dha mbrojtje të pjesshme edhe për të tjerët.
Ky nuk është si serumi klasik që përdoret sot, i cili prodhohet nga kafshë dhe funksionon vetëm për një lloj helmi. Ky është një antidot potencial universal, që:
• Ofron mbrojtje të gjerë ndaj shumë specieve.
• Mund të përdoret më shpejt dhe më lehtë në terrene rurale ose të varfra.
• Shmang rrezikun e alergjive të rënda, që janë të zakonshme me serumet aktuale.
Pse është kaq i rëndësishëm ky zbulim?
Çdo vit, më shumë se 3 milionë njerëz në botë kafshohen nga gjarpërinjtë dhe mbi 100,000 prej tyre humbin jetën, kryesisht sepse nuk kanë qasje në trajtimin e duhur ose është shumë vonë për të marrë serum specifik.
Kjo kurë e re, nëse vërtetohet te njerëzit, mund të revolucionarizojë mjekësinë emergjente tropikale, të shpëtojë jetë dhe të zëvendësojë serumet klasike përfundimisht.
Testimet te kafshët kanë përfunduar me sukses, provat te njerëzit priten së shpejti, ndërsa provat veterinare janë tashmë në zhvillim në Australi.
🔗 Burime shkencore:
• Cell, 2025 Glanville & Kwong, Columbia University
• Centivax
• ScienceAlert
• The Guardian, The Washington Post, AP News
Nga një njeri i zakonshëm në një “rezervuar të gjallë antitrupash”, Tim Friede i dhuroi trupit të tij shkencës. E sot, ndoshta dhe jetës tënde.
Shumë persona me çrregullime të tiroides ndjekin programe stërvitore të përgjithshme, duke pritur të njëjtat rezultate si të tjerët.
Një gotë ujë mund të mos mjaftojë. Kur organizmi humbet me shpejtësi lëngje nga diarreja, të vjellat apo temperaturat e larta, bashkë me ujin humbet edhe elektrolite të rëndësishme.
Drithërat e mëngjesit, pijet “dietike”, snack-et proteinike dhe produktet “low fat” po analizohen gjithnjë e më shumë nga studiuesit për ndikimin real në shëndetin metabolik. Një seri studimesh dhe investigimesh ndërkombëtare kanë ngritur shqetësime mbi ushqimet ultra të përpunuara (Ultra-Processed Foods – UPFs), kategori ku hyjnë shumë produkte të njohura që reklamohen si praktike apo …
Çrregullimet e tiroides mund të ndikojnë drejtpërdrejt në mënyrën si trupi përdor glukozën dhe insulinën, duke rritur rrezikun për rezistencë ndaj insulinës dhe diabet tip 2. Studimet e fundit tregojnë se si hipotiroidizmi, ashtu edhe hipertiroidizmi, lidhen me ndryshime në metabolizmin e sheqerit dhe ndjeshmërinë ndaj insulinës.
